مشهورترین آلبوم‌کاورهای تاریخ موسیقی | Dark Side of the Moon

- درtrack13
۲۰

نیمه‌ی تاریک ماه هشتمین آلبوم پینک‌فلوید، یکی از بزرگ‌ترین اتفاقات موسیقی بریتانیاست. آلبومی که بر پایه‌ی ایده‌هایی بنا شده که گروه توی آلبوم‌های قبلی و سال‌ها نشست‌وبرخاست با همدیگه کاوش کرده بودن، با هم رشد کرده بودن و حالا می‌خواستن در دورانی پرطلاتم آلبوم جدید خلق کنن. ولی خیلی‌ها می‌گن که این آلبوم یه چیزی کم داره… گشت‌وگذارها و رهایی اینسترومنتال‌ در آهنگ‌ها. یه جور هجوم وحشیانه به سوی ناشناخته‌ها. دلیلش هم اینه که از این آلبوم بود که «سید بَرِت»، رفیق شفیق راجر واترز از گروه جدا شد و رفقا رو تنها گذاشت.

تم این آلبوم Dark Side of the Moon بیشتر حول مفاهیمی مثل حرص و طمع، تنازع‌های فردی و اجتماعی، از خود بیگانه شدن، بیماری‌های روانی و جنون می‌چرخه. ماه نمادی از جنونه و شاید «نیمه‌ی تاریک ماه» اشاره به تاثیرات دردناک جنون روی زندگی آدمی داره. مثلن آهنگ Money در مورد پول، استرس‌های مربوط بهش و مصرف‌گرایی در جامعه‌ی مدرن صحبت می‌کنه. آهنگ Brain Damage به وضوح در مورد جنون ناشی از شهرت و موفقیت و فشارهای مربوط بهش هستش و در مورد اهمیت پرداختن به نیازهای درونی فرد صحبت می‌کنه. آهنگ Us and Them در مورد منزوی شدن آدم‌های افسرده صحبت می‌کنه. آهنگ رو براتون می‌ذارم گوش کنید و به خوندن ادامه بدین:

Pink FLoyd – Us and Them

 

ایده‌ی اولیه‌ی آلبوم نیمه‌ی تاریک ماه به ذهن راجر واترز رسید و گفت بیاید یه آلبوم بسازیم در مورد «چیزهایی که مردم رو به جنون می‌رسونن». قشنگ معلومه که راجر از اینکه دوست صمیمیش، سید برت، داشت جلوی چشاش از بین می‌رفت خیلی ناراحت بود و می‌خواست یه جوری احساسات و افکارش رو بریزه بیرون. و خب، وقتی راجر یه چیزی می‌گفت بقیه‌ی گروه حرفش رو قبول می‌کردن چون کاراکتر کاریزماتیک و رهبر رو داشت و همه‌ی اعضای گروه به هوش و تخیلش ایمان داشتن.

پینک فلوید در زمان سید برت
از راست: سید برت، نیک میسون، ریچارد رایت، راجر واترز

سید برت کسی بود که این اسم رو روی گروه گذاشت. کسی بود که قضیه رو شروع کرد و خط مشی اولیه رو به پینک فلوید داد. سید برت همراه با راجر مغز متفکر گروه بودن. نقاش بود، گیتاریست بود، آهنگسازی می‌کرد و شعرهای آهنگ‌ها رو هم می‌گفت. بین سال‌های ۱۹۶۷ تا ۱۹۶۸ (یعنی همون سالی که از گروه جدا شد) رفتارش خیلی غیرقابل‌پیشبینی شده بود و یهو یه کارهایی می‌کرد که برای اعضای گروه زننده بود چون نمی‌فهمیدنش. دلیل اصلیش این بود که خیلی LSD می‌زد. ولی ما چه می‌دونیم. شاید یه چیزی رو فهمیده بود که ما نفهمیدیم. شاید LSD زدن‌هاش معلول حال درونیش بود. گمانه‌زنی‌هایی هم هست که می‌گن اسکیزوفرنی داشت. ولی به هرحال. پسر شاد و برون‌گرا و با‌همه‌دوست‌بشوی قصه‌ی ما بعد از مدتی افسرده شد، از اجتماع گریزان شد، دچار توهم می‌شد، حرف‌هاش معنی مشخصی نداشت، حافظه‌ش یهو می‌پرید، مودش یهو عوض می‌شد. گاهی به یک نقطه خیره می‌شد و می‌رفت برای خودش. گاهی به سختی می‌شد برش گردوند به واقعیت. بعد از یه مدت اینجوری شد که دیگه نمی‌دونست کجاست. حالش خیلی بد شد و از گروه جدا شد و دیوید گیلمور جاش رو گرفت.

پینک فلوید در زمان دیوید گیلمور.
این سمت راستیه دیوید گیلمور هستش که اومد جای سید برت.

نیمه‌ی تاریک ماه به خاطر استفاده از موسیقی کانکریت، اشعار فلسفی و مفهومی شناخته شده. موسیقی کانکریت یعنی نوعی از موسیقی که منشا صدا معلوم نیست. یعنی صدایی که می‌شنوی رو نمی‌دونی از چه سازی و از چه منبعی در میاد. این کار معمولن عامدانه توسط هنرمند انجام میشه و برای خلق این آثار تجربی از صداهایی مثل صدای ضبط‌شده‌ی سازها، صدای انسان و یا صدای طبیعت استفاده شده.

آلبوم نیمه‌ی تاریک ماه از لحاظ تجاری موفق‌ترین آلبوم پینک‌فلوید هستش که بیشتر از ۴۵ میلیون کپی فروخت و کلن از پرفروش‌های تاریخ موسیقیه (آلبوم Thriller مایکل جکسون اوله و ۶۵ میلیون کپی فروخته). جالبه بدونید که این آلبوم توی استودیوی «اَبی رُود» ضبط شده. استودیویی که آلبوم Abbey Road از گروه The Beatles هم همونجا ضبط شده. داستان این آلبوم هم قبلن براتون تعریف کردم.

کاور این آلبوم رو استودیوی هیپناسیس و مغز متفکرشون اشتورم تورگرسون طراحی کرده. اونایی که تو کار گرافیک هستن احتمال زیاد اسمش رو شنیدن. اشتورم قبلن هم آلبوم‌ کاورهای پینک‌فلوید رو طراحی کرده بود و خب بازخوردهای مثبت و منفی زیادی گرفته بود ولی خیلی نگران بازخوردهای منفی نبود چون رفیق صمیمی اعضای پینک فلوید بود و بچه‌ها خیلی قبولش داشتن.

اشتورم تورگرسون کی بود؟

اشتورم تورگرسون (۱۳۲۲ – ۱۳۹۶ خورشیدی) رگ و ریشه‌ی نروژی داره ولی انگلیس به دنیا اومد. از اون آدم‌های باهوش روزگار بود. با سید برت و راجر واترز یک مدرسه می‌رفتن. توی دبیرستان، سید برت سال‌پایینیش و راجر واترز سال بالاییش بود. از بچگی رفیق دیوید گیلمور هم بود و حتی توی عروسیش ساقدوش دیوید بود. اشتورم کارشناسی «زبان انگلیسی و فلسفه» خوند و برای ارشد رفت کالج سلطنتی هنر و فیلم و تلویزیون خوند. بعد از فارغ‌التحصیلی استودیوی طراحی هیپناسیس رو طراحی کرد و اونجا برای مشهورترین گروه‌های تاریخ موسیقی مثل لد زپلین، کرنبریس، بلک سبث، و خیلی‌های دیگه آلبوم کاور طراحی کرد.

آلبوم‌ کاورهایی که اشتورم طراحی کرده خیلی عجیب‌وغریب هستن. عناصری ماورا‌یی در کارهای اون هستن و یه جوری آشنایی‌زدایی می‌کنن که گیج و مبهوت می‌مونی. تصاویری اثیری که انگار توی عجیب‌ترین خواب‌هامون دیدیم. تصاویری مرموز که علامت سوال‌هایی در ذهنت به وجود میاره که با خودت فکر می‌کنی شاید توی موسیقی و محتوای آلبوم پیداش کنم. و اینجوری تشنه‌ت می‌کنه که آلبوم رو بخری و ببری خونه گوش کنی. اشتورم برای کارهاش اصلن کم نمی‌ذاشت و عناصر موجود در عکس رو باید به صورت واقعی می‌ساخت و ازش عکس می‌گرفت. اگرچه اون زمان فتوشاپ و دست‌کاری‌های کامپیوتری مثل الان پیشرفت نکرده بود ولی اشتورم و استودیوی طراحی‌شون می‌تونست بلاخره یه جوری ایده‌هاش رو به صورت مصنوعی پیاده کنه ولی این کار رو نمی‌کرد. اعتقاد داشت که تصویر باید ساخته بشه و ازش عکس گرفت. مثلن برای این آلبوم یعنی Momentary Lapse of Reason اشتورم ۸۰۰ تخت رو در امتداد ساحل چید تا ازشون این عکس رو بگیره:

در مورد طراحی آلبوم کاورها یه جمله‌ی معروف هست که می‌گه: «هر کاری که می‌کنی سعی کن در اون بهترین باشی، ولی طراحی آلبوم کاور رو انتخاب نکن چون نمی‌تونی بهتر از اشتورم تورگرسون باشی.» با نگاهی به کارهای اشتورم متوجه می‌شید که این آدم علاقه‌ی جالبی هم به خط افق و چشم‌اندازهای وسیع داره.

یکی از آلبوم‌کاورهایی که من خیلی دوست دارم همینه: آلبوم Absolution از MUSE. تصویری عجیب از یک خلبان که کلاه خلبانیش هم دستش گرفته و نگاهش به آسمون و سایه‌ی انسان‌های معلقی که بالای سرش دارن پرواز می‌کنن. انگار این آدم هرچی خواب می‌بینه رو به تصویر تبدیل می‌کنه.

 

 

برای آلبوم Dark Side of the Moon راجر واترز به اشتورم گفت: «بیا و این بار از عکس استفاده نکن.» اشتورم هم جواب داد که «یعنی چی؟ مگه می‌شه. تخصص من عکسه.» ولی خب در نهایت این چالش رو قبول کرد و یه اثری خلق کرد که در تاریخ موسیقی ماندگار شد. هیپناسیس و اشتورم هفت تا طرح به گروه پیشنهاد دادن و در نهایت هر چهار عضو پینک فلوید با اتفاق آرا گفتن که طرح منشور از همه‌شون بهتره.

کلن پینک فلوید همیشه از لحاظ ویژوال خیلی کارش خوب بود و آلبوم‌کاورهاش خیلی خوب مکمل موزیک و فضاسازی آلبوم‌هاشون بود و همین قضیه خیلی به محبوبیت و معروف‌شدنشون کمک کرد. و این یکی، یعنی آلبوم کاور نیمه‌ی تاریک ماه نه تنها از بهترین‌های تاریخ موسیقیه بلکه یه جورایی به نمادی برای خود گروه تبدیل شد. نمادی برای چهارتا موزیسینِ پررمزوراز که از طریق موسیقی و تصویرسازی‌ها و فضاسازی‌ها با مردم حرف می‌زنن.

این آلبوم‌ کاور وقتی وارد فروشگاه‌های موزیک شد خب خیلی کنجاوی برانگیزاننده بود. یه نور سفید که در یک پس‌زمینه‌ی مشکی از منشوری عبور می‌کنه و از اون طرف تکثیر می‌شه به رنگ‌های سازنده‌ش. خودش کلی کنجکاو می‌کنه آدم رو که توی این آلبوم چی هست. کاور این آلبوم آدم رو ترغیب می‌کنه که دوباره و حتی چندباره بشینه آلبوم رو گوش کنه تا ببینه چیه قضیه‌ش. و رمز و راز خیلی زود و با شنیدن لیریک‌های عجیب‌وغریب راجر واترز شروع می‌شه و شما وارد فضای تهی و در عین حال اثیری این آلبوم می‌شید و در نیمه‌ی تاریک ماه گم می‌شید…

اگر این مطلب رو دوست داشتید شاید قسمت قبلی هم براتون جالب باشه. در مورد تاریخچه و داستان آلبوم کاور Abbey Road از The Beatles براتون نوشتم.

آلبوم ابی رود از بیتلز

نظر شما

  1. وای فوق العاده بود ارشاد جان . خیلی لذت بردم .مرسی

  2. عالی مث همیشه. فقط یه پیشنهاد دارم که داستان بند های ایرانیو هم بذارید بعضی وقتا مث yellow dogs .

    1. ارشاد نیک‌خواه

      فکر خوبیه. مشکل اینجاست که دسترسی بهشون ندارم و فکر نکنم محتوای زیادی توی اینترنت موجود باشه.

  3. تقریبا مطمئن شدن که سایکودلیک چه سیلوسایبن تو ماشروم چه ال اس دی چه دی ام تی میتونن فعال کننده اسکیزوفرنی بقیه مشکلات روانی نهفته و خاموش افراد باشن .برای همین میگن اگه تو خانواده کسی داشته همچین مشکلی مصرف نکنین چون ژنتیک مستعد هستین

    1. ارشاد نیک‌خواه

      آره اتفاقن منم امروز داشتم در مورد تاثیر دراگ روی اسکیزوفرنی می‌خوندم. بعضی‌ها خیلی مستعدتر هستن.

  4. این کاور همیشه ذهنمو مشغول میکرد، ممنون بابت این مقاله جامع

    1. ارشاد نیک‌خواه

      قربونت پوریا جان. خوشحالم دوست داشتی.

  5. خیلی خوب بود . لطفا از nirvana هم بزار

    1. ارشاد نیک‌خواه

      از کجا می‌دونی که آلبوم بعدی نیروانا خواهد بود؟ :))

  6. سبک نوشتنت رو دوست دارم. همراه می‌شی با خواننده مطلب. ممنونم

  7. البته این طرح خودش یه فلسفه ای داره و یکم سایکودلیکه و حرفش تقریبا اینه که ما همه یه روحیم تو کالبدهای مختلف یا همون جمله ی معروفی که خدا از روح خودش تو ما دمیده ! یعنی اون نوری که از منشور خارج شده ما ها اییم و اون نوری که وارد شده خدا هستش !

    1. ارشاد نیک‌خواه

      یعنی فکر می‌کنی راجر واترز و پینک فلوید مقتعدن که خدا از روح خودش در ما دمیده و موضوع آلبوم اینه؟ یه کم شک دارم.

      1. white beam represents a person having just been born. The prism represents their life, and the colored bars represent all the different facets of their being that they’ve gained throughout life. Using this interpretations, the colored bars each could represent one of the concepts represented as a song in the album itself.

  8. عالی بود.همیشه به کاور البوم ها به چشم یک عکس نگاه میکردم اما به جرات میتونم بگم الان نگاهم رفت به سمت تغییر.ممنون ارشاد 👌👊

    1. ارشاد نیک‌خواه

      آره بابا اینجوری به آلبوم‌کاورها نگاه کنی موسیقی هم عمیق‌تر گوش می‌کنی. باحاله.

  9. تلاطم درسته ارشاد جان. سهوا اشتباه نوشتی داداش

کامنت بذارید.

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *