جنسیت، هویت جنسی، جهت‌گیری جنسی | این‌ها فرقشون چیه؟

- دریادگرفتنی‌ها
۹
عکس از عاطفه معین

همونطور که می‌دونید مدتیه دارم در مورد هویت جنسی پست می‌ذارم و سعی می‌کنم چیزهای جدیدی در مورد جنسیت بهتون یاد بدم. حالا می‌خوام در مورد تفاوت سه فاکتور مهم و تعیین‌کننده در مورد هویت هر کسی، یعنی تفاوت میان «جنسیت»، «هویت جنسی» و «جهت‌گیری جنسی» براتون چیزهای جالبی بگم.

جنسیت بیولوژیک یا همون جنسیت (s e x) صفتیه که وقتی به دنیا میایم بر اساس اینکه دول داریم یا نداریم بهمون اطلاق می‌شه و توی شناسنامه نوشته می‌شه. مثلن من توی شناسنامه «مذکر» هستم.

هویت جنسی (gender) یک حس درونیه که فرد در مورد خودش داره و اوایل کودکی، آدم در موردش آگاه می‌شه و خودش رو پسر یا دختر می‌دونه و رفتارهای پسرونه یا دخترونه از خودش نشون می‌ده. مثلن من درونن حس می‌کنم پسر هستم. ولی ممکنه برای همه اینطوری نباشه و هویت جنسی فرد، با جنسیتش همخونی نداشته باشه.

جهت‌گیری جنسی (sexual orientation) یعنی فرد جذب چه آدم‌هایی میشه. چه از لحاظ جنسی و چه از لحاظ عاطفی. مثلن من دگرجنس‌گرا (heterosexual) هستم، یعنی جذبِ جنس مخالف می‌شم و تمایل جنسی به پسرها ندارم، ولی این قضیه برای همه اینقدر شفاف و مرزبندی شده نیست. بعضی‌ها به جنس موافق خودشون تمایل دارن (homosexual)، بعضی‌ها به هردوتا جنس تمایل دارن (bisexual)‌ و بعضی‌ها اصلن به هیچ کدوم تمایلی ندارن و به اصطلاح اسکشوال (asexual) هستن.

جنسیت رو میشه با عمل جراحی و یا تزریق هورمون تغییر داد، ولی هویت جنسی و جهت‌گیری جنسی رو اصلن نمیشه تغییر داد. اگر کسی بدنش، حس درونیش یا تمایلات عاطفی و جنسیش به ما شبیه نباشه لزومن بیمار نیست. فقط متفاوته و کمترین انتظاری که داره اینه که از طرف جامعه درک بشه.

همونطور که گفتم، برای بعضی‌ها هویت جنسی و تمایل جنسی اینقدر شفاف مرزبندی شده نیست. مثلن ممکنه یک نفر هنگام تولد «مونث» تشخیص داده بشه، ولی به مرور که بزرگ میشه رفتارها و ذائقه‌های پسرونه از خودش نشون بده و هویت جنسی «مذکر» داشته باشه و جهت‌گیری جنسی این آدم به سمت پسرها باشه.

هر ترکیبی و هر مدلی ممکنه اتفاق بیفته و شاید بچه‌ی شما هم درگیر این وضعیت بشه. مهم اینه که این آدم‌ها رو همونجوری که هستن بپذیریم. اون‌ها نه بیمار هستن و نه مجرم. یکی هستن مثل خود ما، ولی با تمایلات و هورمون‌هایی متفاوت. فقط درک‌شون کنید. همین. اون‌ها به اندازه‌ی کافی توی جامعه‌ی سنتی ما با مشکل‌ها و چالش‌ها و تبعیض‌ها و پرت‌وپلاهای بیشماری، هر روز، دست و پنجه نرم می‌کنن. ما حق نداریم هر آدمی که تمایلات و بدنش شبیه ما نیست رو محکوم، طرد، یا نکوهش کنیم. منصفانه نیست واقعن.

کلن یک عده هم هستن که می‌گن ریشه‌ی همه‌ی مشکلات از همین عناوین و صفت‌ها هستن و همه‌ی تبعیض‌های ما ناشی از همین صفت‌ها هستن که آدم‌ها و جنسیت‌ها رو قطبی و کلاس‌بندی می‌کنن: دختر، پسر، لزبین، گی، دگرجنس‌گرا، ترنس، فیلان، بیسار، کوفت، زهرمار.

جنسیت رو نمی‌شه قطبی در نظر گرفت. علم داره این رو به ما ثابت می‌کنه. هیشکی کاملن پسر، دختر، ترنس، لزبین یا گی نیست، بلکه همه‌ی ما تا حدی و هرکدوم به میزانی متفاوت، همه‌ی این کیفیت‌ها رو در خودمون داریم.

گلوریا اشتاینم، فعال حقوق بشر میگه: «هرچی جامعه از این نقش‌ها و صفت‌های جنسیتی کمتر داشته باشه صلح و آرامش توش بیشتره و هرچی نقش‌ها و صفت‌های جنسیتی بیشتر باشه خشونت و تبعیض در جامعه بیشتره. هر آدمی منحصر به فرده. ما به هم متصل هستیم، ولی رتبه‌بندی‌شده نیستیم. مفاهیمی مثل نژاد و جنسیت بین ما تفرقه می‌ندازه.»

جالبه که تو زبان فارسی و کوردی (وضعیت تورکی یا بقیه‌ی زبان‌ها چجوریه؟) هم صفت‌های جنسیت‌زده نداریم. یعنی صفت سوم شخص مفرد برای مذکر و مونث مشترکن «او»/«ئه‌و» هستن. اخیرن فعالان حقوق بشر در این زمینه صفت‌های بدون جنسیتی رو پیشنهاد دادن که به جای he و she در زبان انگلیسی مورد استفاده قرار بگیره. per و zie این صفت‌ها هستن.

عکس این مطلب رو از عاطفه معین گرفتم.

نظر شما

  1. مرسی که توی این جامعه که از همه طرف فشار روی ما هست,تو درک میکنی و سعی در فرهنگ سازی داری. آفرین که طبق آخرین مطالعات دنیا مطلب مینویسی و دنبال کننده ی مطالب چندسال اخیر راجع به مسائل جنسیت نیستی

  2. توی ترکی ، هم ضمایر بدون جنسیت هستند ، دقیقا عین فارسی

  3. توی ترکی هم تفکیک جنسیتی در کلمات نداریم، همون سوم شخص یکسان رو برای دختر و پسر استفاده میکنیم میشه “Oe”

  4. تو زبان تورکی هم صفتهای جنسیت زده نداریم

  5. اول متن می خواستم گیر بدم که این اسم گذاریا چیه میکنیا اینا که
    به خودم گفتم یک لحظه خفه شو تا تهش بخون
    و در آخر حال کردم 🙂 مخصوصا با جمله گلوریا
    عقیده من اینه که اصن همه ما پنسکشوالیم خودمون خبر نداریم ولی خوب بگذریمD:

    1. ارشاد نیک‌خواه

      جیگرتو. خوشحالم خوشت اومده. مثل اینکه علاقه‌مند هستی به این قضیه. اگه دوست داری در مورد همین پنسکشوالیزم یه مطلب بنویس یا ترجمه کن یا هرچی، که همینجا توی سیزدهم‌دات‌کام منتشر کنیم.

  6. چقدر خوبه شناختن آدم هایی مثل تو ارشاد، وقتی توی محیطی که کلا باید همیشه خفه باشیم یکی پیدا میشه مه حرف میزنه من فقط دلم میخواد بیشتر بدونم.
    مرسی بابت انرژی که برامون میزاری🌹

    1. ارشاد نیک‌خواه

      روشنک، مرسی واقعن. همین نوشته‌های و بازخوردهای شما خیلی تشویقم می‌ده ادامه بدم.

کامنت بذارید.

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *