از کی صورتی شد دخترونه، آبی شد پسرونه؟ پای آمریکا وسطه!

چند روز پیش یه عکس از کاردستی اخیرم گرفتم و گذاشتم اینستاگرام و خیلی‌ها بهم گفتن که «صورتیه که! زنونه‌س!». اینجاست که این جور کلیشه‌ها می‌رن رو مخم و من رو وادار می‌کنن که در موردشون بیشتر بخونم و ببینم قضیه از کجا اومده و داستانش چیه. خیلی قبل از این ماجراها هم جادی توی پادکست جوراب‌شلواری اولش در مورد این قضیه حرف‌های خیلی جالبی زده بود و در مورد جنسیت‌زدگی رنگ‌های صورتی و آبی و اینکه این قضیه از کجا اومده من رو تا حدی روشن کرده بود. ولی وقتی شماره‌ی ژانویه‌ی مجله‌ی نشنال جئوگرافیک رو خوندم خیلی بیشتر در مورد کلیشه‌های جنسی کنجکاو شدم و تصمیم گرفتم در این مورد بیشتر بخونم و هرچی یاد می‌گیرم رو به شما هم بگم.

کاردستی من در گلوریا
این همون کنده‌اییه که رنگش کردم و قراره گوشه‌ای از اتاق من در گلوریا رو صورتی کنه.

وقتی که دختربچه‌ی «جیونگ‌می یون» پنج سالش بود، همه‌ش دوست داشت لباس‌های صورتی بپوشه. یون، این عکاس کره‌ای، متوجه شد که این سلیقه رو نه فقط دخترش بلکه خیلی از دختربچه‌های دیگه هم دارن. در نتیجه خیلی قضیه براش جالب شد و تصمیم گرفت در مورد این ذائقه‌ی به‌ظاهر جهانی بیشتر تحقیق کنه و در نتیجه «پروژه‌ی صورتی و آبی» رو شروع کرد. یون در این پروژه به عکاسی از دو رنگی پرداخته که بیشتر از هر رنگ دیگه‌ای به عنوان رنگ‌های دخترونه و پسرونه شناخته شدن.

خود یون می‌گه: «من می‌خواستم نشون بدم که تا چه حد بچه‌ها و والدین‌شون، آگاهانه یا ناخودآگاه، تحت تاثیر تبلیغات و فرهنگ پاپ هستن. آبی شده رنگ «قدرت» و «پسرانگی»، صورتی هم شده نماد «لطافت» و «دخترانگی».

جی‌وون چهارساله و همه‌ی چیزهای صورتی که داره.
جی‌وون چهارساله و همه‌ی چیزهای صورتی‌ای که داره توی اتاق خودش برای دوربین ژست گرفته. | ۲۰۰۸ میلادی | گویانگ، کره‌ی جنوبی.
اتان پنج ساله و همه‌ی چیزهای آبیش توی اتاقش
اتان پنج ساله و همه‌ی خرت‌وپرت‌ها و اسباب‌بازی‌ها و لباس‌های آبیش. | ۲۰۰۶ میلادی | کوینز، نیویورک.

جالبه بدونید که نسبت دادن این رنگ‌ها به جنسیت پدیده‌ی نسبتن تازه‌اییه. والری استیل، مدیر موزه‌ی انستیتوی تکنولوژی فشن میگه «در قرن هژدهم میلادی پوشیدن یک کت‌وشلوار ابریشمی صورتی با سوزن‌دوزی‌های گل‌گلی خیلی هم مردونه محسوب می‌شده.» والری اینجوری بحث رو ادامه می‌ده: «صورتی اون اوایل رنگ مردونه‌ای بود چون یکی از مشتقات قرمز بود و قرمز یک رنگ جنگی محسوب می‌شده.»

اصلن اون رو ولش کن، توی رمان «گستبی بزرگ» به سال ۱۹۲۵ میلادی، جِی با یک کت‌وشلوار صورتی سر قرار با عشقش و شوهرش می‌ره.

از طرفی جو پائولتی استاد دانشگاه مریلند آمریکا می‌گه: «قبلنا این رنگ‌های نرم رو می‌پوشیدن تا رنگ پوست رو برجسته‌تر کنن، نه اینکه به جنسیت خاصی کاری داشته باشن. ولی اوایل قرن بیستم کم‌کم تمییز رنگی جنسیت‌ها شروع شد. تا سال ۱۹۴۰ دیگه این قضیه توی فرهنگ جا افتاده بود و تا امروز هم این قضیه ادامه داره.»

جو پائولتی یه کتاب در مورد این قضیه نوشته به اسم «صورتی و آبی: تمییز دادن دخترها و پسرها در آمریکا»

پائولتی میگه که آمریکا نقش مهمی توی پدیده‌ی «صورتی دخترونه‌س و آبی پسرونه‌س» ایفا کرده. باربی از راه رسید و رنگ صورتی رو برای دخترها جا انداخت و ابرقهرمان‌های آمریکایی توی کتاب‌ها و مجلات کُمیک رنگ آبی رو برای پسرها تثبیت کردن (به سوپرمن یا کاپتان آمریکا فکر کنید مثلن).

مایا و تغییر سلیقه‌ش از صورتی به آبی و ارغوانی
مایا، هشت ساله از نیویورک. سلیقه‌ی مایا داره کم‌کم تغییر می‌کنه و از صورتی به سمت رنگ‌های دیگه مثل آبی و ارغوانی می‌ره.

خب حالا باید چیکار کنیم؟ چه می‌دونم والا. من کی باشم که بگم چیکار کنیم. ولی به نظر من… یعنی اگه یه پسربچه داشته باشم و باهاش برم توی یک مغازه‌ی اسباب‌بازی فروشی، اگه دستش رو دراز کرد تا یک عروسک صورتی برداره، اصلن جلوش رو نمی‌گیرم. نمی‌خوام خلاقیت رو ازش بگیرم. یا اگه دختربچه‌م بخواد یه ماشین مسابقه‌ای آبی برداره، یا یک بولدوزر زرد، جلوش رو نمی‌گیرم و تمام سعیم رو می‌کنم جلوی این کلیشه‌های جنسیت‌زده رو توی دنیاشون بگیرم. اون‌ها باید دنیا رو بدون هیچ جنسیتی تجربه کنن و راهشون رو پیدا کنن. من به بچه‌هام یاد می‌دم که به همه چی شک کنن و اجازه ندن باربی یا سوپرمن آمریکایی رنگ‌های مورد علاقه‌شون رو تعیین کنه.

نظر شما

  1. عالی بود ارشاد،مثل همیشه 👌

  2. نه تنها توی رنگ تو همه چیز باید به بچه ها یاد بدیم خودشون باشن بدونه اینکه بهشون بگیم هی تو یه دختری و نباید اینطوری رفتار کنی یا اینطوری بپوشی یا اینکارو کنی یا برعکس!

  3. پسر تو بهترینی…ممنون واسه اطلاعات بی نظیرت❤️

  4. ریحانه خدابخش

    من به بچه‌هام یاد می‌دم که به همه چی شک کنن …..

  5. عالی عالی عالی ، اقا پاش بیا مشهد نمیزاریم بد بهت بگذره

    1. ارشاد نیک‌خواه

      مرسی امید جان. فعلن برنامه‌ی مشهد ندارم. ولی خب… همه چی یهویی پیش میاد. اومدنی شدم خبر می‌دم توی اینستا.

  6. منم به شخصه مخالف این قضیه تفکیک رنگ ها هستم.
    واقعا واسم تعجب آوره که بعضی ها به خاطر چیزای مسخره و مخصوصا حرف های مردم خودشونو از خیلی چیزا محروم میکنن که مبادا کسی بهشون خرده بگیره 😶

کامنت بذارید.

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *